Kalamush va sichqon oʻrtasidagi farqlar
Qisqacha: Kalamush sichqondan ancha yirik boʻladi: katta kulrang kalamushning vazni 250–500 gramm, tana uzunligi 18–25 santimetrga yetadi. Uy sichqoni esa atigi 15–30 gramm tosh bosadi va uzunligi 7–10 santimetrdan oshmaydi. Qaysi kemiruvchi paydo boʻlganini toʻgʻri aniqlash ularga qarshi toʻgʻri chora koʻrishda muhim ahamiyatga ega.
Tashqi koʻrinishdagi asosiy belgilar
Kemiruvchini koʻrib qolganingizda, avvalo uning tana tuzilishi, boshi va dumiga eʼtibor qarating. Kalamushning gavdasi baquvvat, tumshugʻi toʻmtoq, peshonasi boʻrtib chiqqan boʻladi. Quloqlari tanasiga nisbatan kichik, boshiga yopishib turadi va mayda tuklar bilan qoplangan. Koʻzlari ham kichikroq koʻrinadi. Sichqonning esa boshi uchburchaksimon, tumshugʻi ingichka, quloqlari esa ancha katta, tik turuvchi va deyarli tuksiz boʻladi.
Dum qismi ham turning belgisidir. Sichqonning dumi ingichka boʻlib, uning tana uzunligiga teng yoki undan ham uzunroq boʻladi. Kalamushning dumi esa asos qismida ancha yoʻgʻon, usti tangachasimon va tuksiz tuzilgan. Juni ham farqlanadi: uy sichqonining juni yumshoq, kulrang-jigarrang tusda boʻlsa, kalamushning yungi ancha dagʻal, toʻqroq va qoʻpol boʻladi.
Axlati va tish izlari orqali bilish
Zararkunandaning oʻzi koʻrinmasa, u qoldirgan izlarga qarab xulosa chiqarish mumkin. Axlatining kattaligi va shakli eng ishonchli belgidir. Uy sichqonining axlati guruch donasiga oʻxshaydi: uzunligi 3–6 millimetr atrofida, uchlari oʻtkir boʻlib, turli burchaklarga sochilib yotadi. Kalamushniki esa ancha yirik, 12–20 millimetrga yetadi, uchlari toʻmtoq boʻlib, xurmo danagi yoki choʻziq kapsulani eslatadi va koʻpincha uyasi yoki ozuqa manbai yaqinida toʻda boʻlib yotadi.
Tish izlari ham bir-biridan keskin ajralib turadi. Ikkala jonivor ham doimiy oʻsib turadigan tishlarini charxlash uchun qattiq narsalarni kemiradi:
Bundan tashqari, devor boʻylab va plintuslarda qolgan qoramtir yogʻli izlarga eʼtibor bering. Kalamushlar katta boʻlgani va doim bir xil yoʻnalishda yurgani sababli, devor chetlarida ancha quyuq va iflos iz qoldiradi. Sichqonlarning izi esa unchalik sezilmaydi.
- Sichqonlar oziq-ovqat qadoqlari, yupqa simlar va yumshoq materiallarda 1–2 millimetrli mayda tish izlarini qoldiradi.
- Kalamushlar esa kuchli jagʻlari bilan yogʻoch, qattiq plastik, devor qoplamalari va hatto yumshoq metallarni kemirib, 3–4 millimetrli chuqur izlar hosil qiladi.
Xulq-atvori va harakatlanish odatlari
Sichqonlar qiziquvchan boʻlib, yangi narsalarni va ozuqalarni darhol tatib koʻrishga moyil. Ular koʻproq don, meva va shirinliklarni xush koʻradi, turli joylardan oz-ozdan yeb chiqadi. Kalamushlar esa juda ehtiyotkor: ular yangi yegulikka darhol yaqinlashmaydi, shubha bilan qaraydi. Oʻrgangach esa bir joyning oʻzida koʻp miqdorda oziqlanadi. Kalamushning ratsioni kengroq, u goʻsht, baliq va turli chiqindilarni ham yeyaveradi.
Kemiruvchilarning chaqqonligi ham turlicha. Sichqonlar diametri atigi 0,6 santimetr boʻlgan kichik teshiklardan ham oʻtib keta oladi va devor tagida tez, qisqa yugurishlar bilan harakatlanadi. Ular chiqaradigan tovush past shivir-shivir va mayda chiyillashdan iborat. Kalamushlar oʻtishi uchun kamida 1,2 santimetr tirqish kerak boʻladi. Biroq ularning qadam tovushi, shitirlashi va tish gʻijirlatishi ancha baland eshitiladi.
Uydagi xavflar va zararlar
Bu kemiruvchilar nafaqat oziq-ovqatni bulgʻaydi, balki odam salomatligiga jiddiy xavf soladi. Sichqonlar salmonellyoz, leptospiroz, xantavirus va kalamush chaqishi isitmasi kabi infeksiyalarni tarqatadi. Kalamushlar esa vabo, tif, tulyaremiya, toksoplazmoz va boshqa ogʻir bakterial hamda virusli kasalliklarning tashuvchisi hisoblanadi. Infeksiyalar ularning axlati, siydigi yoki chaqishi orqali yuqishi mumkin.
Moddiy zarar ham kam emas. Sichqonlar elektr simlarini gʻajib, qisqa tutashuv va yongʻin xavfini tugʻdiradi. Kalamushlar esa mustahkam tishlari bilan hatto kanalizatsiya quvurlari, pol osti va binoning tayanch qismlarini shikastlab, jiddiy buzilishlarga olib kelishi mumkin.
Kemiruvchilardan qutulish va oldini olish choralari
Xonadonda tozalikka rioya qilish birinchi qadamdir. Oziq-ovqat mahsulotlarini mahkam yopiladigan idishlarda saqlash, non uvoqlarini darhol tozalash va chiqindini oʻz vaqtida chiqarib tashlash lozim. Suv quvurlaridagi oqmalarni tuzating, chunki kalamushlar suv manbaiga qattiq muhtoj boʻladi. Devor, pol va deraza romlaridagi barcha yoriq va teshiklarni berkitib chiqing.
Agar bino ichida bittadan ortiq kemiruvchi koʻrinsa yoki doʻkonda sotiladigan qopqonlar bir necha kunda samara bermasa, mustaqil urinishlar bilan vaqt yoʻqotmagan maʼqul. Ayniqsa kalamushlar oʻta ehtiyotkor boʻlgani sababli oddiy vositalarga kam tushadi. Bunday vaziyatda Bermuda.uz mutaxassislari murojaat kuni kelib, vaziyatni toʻliq baholaydi. Kerak boʻlsa, 3–4-xavflilik sinfiga mansub dori vositalari hamda sovuq tuman yordamida ishlov beriladi, xizmat narxi esa oldindan aytiladi va joyida oʻzgarmaydi. Ishlov berilgach, xona odamlar va uy hayvonlari uchun 3 soatga boʻshatiladi va ishga 1 yil kafolat taqdim etiladi. Shu bois, muammoni choʻzmasdan, xohlasangiz, sichqon va kalamushlarni yoʻq qilish xizmatiga murojaat qilishingiz mumkin.
Mutaxassis chaqirish
Savolingiz bormi yoki ishlov kerakmi? Bermuda.uz mutaxassisi murojaat qilingan kuni yetib boradi, vaziyatni koʻradi va narxni oldindan aytadi.
Qo'ng'iroq qilish: +998 93 386 63 86Tez-tez beriladigan savollar
Nazariy jihatdan mumkin, ammo amalda bu juda kam uchraydi. Kalamushlar yirtqich tabiatga ega boʻlib, sichqonlarni oʻz hududidan quvib chiqaradi yoki ozuqa yetishmaganda ularga hujum qiladi. Sichqonlar odatda kalamushlar bor joydan qochishga harakat qiladi.
Sichqonlar 6–8 haftaligida nasl qoldirishga tayyor boʻladi va bir yilda 5–10 marta, har safar 5–10 tadan bolalaydi. Kalamushlar esa 3–4 oyda voyaga yetib, bir yilda 3–6 marta, har safar 7–14 tagacha bola tugʻadi.
Agar bitta-ikkita sichqon kirib qolgan boʻlsa, qopqonlar yordam berishi mumkin. Ammo kalamushlar yangi narsalardan shubhalanishi va ehtiyotkorligi tufayli oddiy tuzoqlarga kam tushadi. Ular koʻpayib ketgan boʻlsa, professional yondashuv talab etiladi.